Dogodilo se na današnji dan

[Necromancer]

27. mart

1790. - Izmišljene su pertle.

1855. - Abraham Gesner patentirao je kerozin.

1891. - Rođen je Lajoš Zilahi, mađarski romansijer i dramatičar. Već je njegovo prvo delo, "Samrtno proleće", pobudilo pažnju fabulom i individualnošću stila. Roman "Ararat", napisan posle Drugog svetskog rata, kao i nastavak tog romana, "Anđeo u buri", objavljeni su na više evropskih jezika. Jedan je od mađarskih pozorišnih pisaca koji su požnjeli najveći uspeh izvan svoje zemlje. Glavna dela: "Duša povratnica", "Sunce sija", "Drveni tornjevi", "Sibir", "General"...

1891. - Odigrala se prva međunarodna ragbi utakmica između Škotske i Engleske.

1914. - Izvršena je prva uspešna transfuzija krvi.

1931. - Čarli Čaplin je dobio francuski nacionalni orden - Legiju časti.

1941. - U Beogradu je, pred zoru, u oficirskom puču svrgnut regent knez Pavle Karađorđević i na presto je doveden maloletni kralj Petar II Karađorđević. Zbačena je i vlada Dragiše Cvetkovića i Vlatka Mačeka i obrazovana nova s generalom Dušanom Simovićem na čelu. Kasnije tokom dana narod je pozdravio puč masovnim demonstracijama u Beogradu i drugim gradovima Srbije, jer je to značilo raskidanje sporazuma potpisanog dva dana ranije u Beču o pristupanju Jugoslavije Trojnom paktu. Javno su spaljivane nemačke i italijanske zastave, cepane slike Adolfa Hitlera i Benita Musolinija i izvikivane parole "Bolje rat nego pakt", "Bolje grob nego rob".

1958. - Hruščov je postao sovjetski premijer.

1964. - Najsnažniji zemljotres u američkoj istoriji, jačine 8,4 stepeni Rihterove skale, pogodio je Aljasku. Oko 125 lica je poginulo, a na hiljade je bilo povređeno.

1992. - Poslednje jedinice Jugoslovenske narodne armije napustile su bez incidenata Bivšu Jugoslovensku Republiku Makedoniju. To je obeleženo potpisivanjem završnog dokumenta i predajom kasarne "Maršal Tito" u Skoplju.

1995. - 64. dodela Oskara. Za najbolji film proglašen je "Forest Gamp", za najboljeg glumca Tom Henks, a za najbolju glumicu Džesika Lang.

1997. - 39 članova jedne sekte počinilo je masovno samoubistvo u Kaliforniji.

1999. - U atar sremskog sela Buđanovci pao je američki lovac bombarder "F-117 A", koji je oborila jugoslovenska protivvazdušna odbrana. Najveće poniženje tokom 52 godine postojanja američkog ratnog vazduhoplovstva izazvalo je nevericu i šok u NATO, posebno u SAD, jer pre Vojske Jugoslavije niko nije uspeo da obori avion "stelt" tehnologije, simbol moći i neuništivosti, koji se smatra nevidljivim za radare.

[Necromancer]

28. mart

1483. - Rođen je Rafaelo Santi, italijanski slikar, najpotpuniji predstavnik renesansnih ideja u slikarstvu. Glavne odlike njegovih dela jesu klasična vedrina i uzvišenost misli i osećanja. Slikao je portrete, religiozne i mitološke kompozicije, a kao arhitekt je, nakon Bramanteove smrti, rukovodio zidanjem crkve sv. Petra u Rimu. Dela: "Vitezov san", "Venčanje Bogorodice", "Bogorodica velikog vojvode", "Bogorodica dela Kaza Tempi", "Lepa vrtarica", "Bogorodica da Filinjo", "Bogorodica s ribom", "Bogorodica sa Hristom, između pape Siksta II i svete Varvare ili Sikstinska Madona" (u muzeju u Drezdenu), "Bogorodica u polju", "Portret Baltazara Kastiljonea", "Portret pape Julija II", "Polaganje u grob"... Bio je omiljeni slikar najpre pape Julija II, pa Lava X, a osnovao je i svoju slikarsku školu i imao darovite učenike kojima je poveravao izradu slika po porudžbinama. Veliki zadatak poveren Rafaelu bila je dekoracija Stanci u Vatikanu, kao i Lođa - duge pokrivene galerije nad dvorištem sv. Damazija. Stance oslikavaju prostrane istorijske, religiozne i alegorijske kompozicije: "Prepirka o svetom pričešću ili Trijumf Crkve", "Atinska škola ili Filozofski disput", "Parnas", "Pape Lav I zaustavlja Atilu", "Izgnanje Heliodora iz hrama", "Požar Borga"... Lođe su ukrašene nizom fresaka koje predstavljaju prizore iz crkvene istorije i čine tzv. Rafaelovu bibliju. Započeo je, ali nije dovršio, jedno od svojih naveličanstvenijih dela - "Preobraženje" - koje je nakon njegove smrti (umro je već u 37-oj godini) dovršio jedan od njegovih najdarovitijih učenika - Đulio Romano.

1794. - Luvr, muzej u Parizu, otvoren je za javnost (iako je zvanično bio otvoren od avgusta prethodne godine).

1797. - Natanijel Brigs iz Nju Hempšira patentirao je veš mašinu.

1811. - Umro je srpski prosvetitelj, pisac, filozof i pedagog Dimitrije Obradović, poznat po monaškom imenu Dositej, prvi srpski ministar prosvete, jedna od najznačajnijih i najuticajnijih ličnosti srpskog naroda krajem 18. i početkom 19. veka. Napustivši manastir, dosta je putovao kao privatni učitelj, naučio više stranih jezika, studirao na nekoliko evropskih univerziteta i bio najobrazovaniji Srbin svog vremena. Na poziv vođe Prvog srpskog ustanka Karađorđa, došao je u Srbiju 1806. i 1808. organizovao je Veliku školu u Beogradu. Postao je 1811. prvi popečitelj prosveštenija (ministar prosvete) u Srbiji. Znanje i ideje unosio je u narod da bi ga oslobodio zaostalosti, prosvetio i uputio ka napretku. Bio je pristalica upotrebe narodnog jezika u književnosti i pisao je tim jezikom, zalagao se za oslobađanje žena ropske potčinjenosti, u skladu s najnaprednijim idejama Evrope tog vremena. Otvorio je Srbiji vrata u evropsku kulturu i stvorio osnovu moderne srpske književnosti. Dela: "Život i priključenija", "Basne", "Hristoitija", "Sovjeti zdravago razuma", "Sobranije".

1854. - Rođen je srpski pravnik i političar Andra Đorđević, profesor na Velikoj školi u Beogradu i ministar prosvete. Znatno je doprineo reformi školskog sistema. Napisao je više rasprava i udžbenika iz građanskog, trgovačkog i rimskog prava, uključujući najznačajnije delo "Sistem privatnog građanskog prava u Kraljevini Srbiji u vezi sa međunarodnim privatnim pravom".

1872. - Rođen je srpski zoolog Živojin Đorđević, profesor Beogradskog univerziteta i član Srpske akademije nauka i umetnosti, jedan od začetnika moderne zoologije u Srbiji. Posebno se bavio parazitologijom i napisao je više naučnih radova objavljenih mahom u publikacijama SANU i u inostranstvu.

1881. - U Beču je potpisana "Železnička konvencija" o izgradnji pruge Beograd-Niš. Odluka o tome donesena je znatno ranije, na intervenciju velikih sila, posebno Austrougarske i Nemačke, koje su nastojale da ostvare političku i ekonomsku dobit širenjem na istok. Gradnja pruge dužine 243,5 kilometara okončana je 1884. Uz finansijsku podršku stranih konzorcijuma, do 1890. u Srbiji je izgrađeno 1.060 kilometara pruga koje su vodile do austrougarske, bugarske i turske granice.

1891. - Održano je prvo svetsko prvenstvo u podizanju tegova.

1910. - Uzleteo je prvi hidroplan, u Francuskoj.

1911. - Rođen je srpski književni i pozorišni kritičar jevrejskog porekla Eli Finci, učesnik narodnooslobodilačke borbe od 1941. Po oslobođenju zemlje, bio je direktor "Borbe", "Jugoslovenske knjige", "Nolita", Jugoslovenskog dramskog pozorišta, glavni urednik časopisa "Književnost". Dela: pozorišne kritike u zbirkama "Više i manje od života I-V", "Stvarnost i iluzije", studija "Deni Didro", ogledi o Miroslavu Krleži, Augustu Cesarcu, Jovanu Skreliću, Đorđu Jovanoviću, Branimiru Ćosiću, Marinu Držiću.

1922. - Predstavljen je prvi nacrt za mikrofilm.

1924. - Fabrika IKARUS isporučila je prvi avion - proizvod domaće vazduhoplovne industrije, SB-1 nazvan "mali Brandenburg".

1939. - Okončan je španski građanski rat.

1944. - Astrid Ana Emili Lindgren iščašila je zglob i počela da piše "Pipi Dugu Čarapu".

1945. - Vlada SAD priznala je vladu Demokratske Federativne Jugoslavije, devet dana posle Velike Britanije, koja je to prva učinila.

1977. - Održana je 49. dodela Oskara: najbolji film - "Roki", najbolji glumac - Piter Finč, najbolja glumica - Fej Danavej.

1989. - Proglašen je ustav Socijalističke Republike Srbije kojim je uspostavljen državno-pravni suverenitet Srbije na celoj njenoj teritoriji.

[Necromancer]

29. mart

1795. - Betoven je (24) debitovao kao pijanista u Beču.

1798. - Oformljena je Republika Švajcarska.

1848. - Nijagarini vodopadi nisu proticali čitavih 30 sati - zaledili su se.

1866. - Održana je poslednja predstava (komad "Srpske cveti") u jednoj od prvih pozorišnih sala u Beogradu - u Velikoj pivari u Gepartovoj ulici. Ova predstava je između ostalog zapamćena i po nezgodi, jer se za vreme predstave provalio patos na pozornici i glumci su propali u podrum.

1879. - U Moskvi je premijerno izvedena opera Čajkovskog "Evgenije Onjegin".

1886. - Hemičar i farmaceut Džon Pemberton počinje da reklamira koka-kolu (sa kokainom).

1894. - Profesor Poljoprivrednog fakulteta u Beogradu Mihailo Avramović osnovao je u Vranovu kod Smedereva prvu srpsku zemljoradničko-kreditnu zadrugu. Ubrzo je pokret osnivanja zadruga u Srbiji uzeo maha i 1895. stvoren je Glavni savez zemljoradničkih zadruga.

1903. - Srpski kralj Aleksandar Obrenović zabranio je "Radničke novine", glasilo Srpske socijaldemokratske partije. Povod su bile martovske demonstracije protiv vladavine Obrenovića, a list je u junu 1903, posle ubistva kralja i njegove supruge Drage i pada dinastije Obrenović, ponovo počeo da izlazi.

1945. - Vlada ŠSR zvanično je priznala vladu Jugoslavije. Pre nje vladu Josipa Broza priznale su Velika Britanija i SAD.

1956. - U Novom Sadu su osnovane Jugoslovenske pozorišne igre "Sterijino pozorje", povodom 150 godina rođenja i stogodišnjice smrti srpskog komediografa Jovana Sterije Popovića. Otad se u tom gradu svakog maja organizuje "Sterijino pozorje", koje je znatno doprinelo unapređenju pozorišne umetnosti i razvitku domaće dramske književnosti.

1951. - Održana je 23. dodela Oskara. Najbolji film - "Sve o Iv", najbolji glumac - Džous Firer, najbolja glumica - Džudi Holidej.

1959. - Premijera filma "Neki to vole vruće". Glavne uloge - Merilin Monro i Džek Lemon.

1973. - Dva meseca nakon potpisivanja mirovnog sporazuma, poslednje američke vojne trupe napustile su Južni Vijetnam. Američka osmogodišnja intervencija u Vijetnamu je okončana.

1974. - Američka bespilotna letelica "Mariner 10", lansirana u novembru 1973, postala je prva takve vrtse koja se spustila na planetu Merkur i poslala slike sa nje.

1982. - 54. dodela Oskara: najbolji film - "Chariots of Fire", najbolja glumica - Ketrin Hepbern i najbolji glumac - Henri Fonda.

1989. - 61. dodela Oskara: najbolji film - "Rejnmen", najbolji glumac - Dastin Hofman i najbolja glumica - Džodi Foster.

1993. - 65. dodela Oskara: najbolji film - "Neoprošteno", najbolja glumica - Ema Tompson i najbolji glumac - Al Paćino.

1995. - Premijerna radio-emisija Hauarda Sterna u Čikagu.

[Lady S]

30. mart

- Danas je praznik Prepodobni Aleksije - čovek Božji. U vreme cara Hanorija, u Rimu je živeo visoki carski činovnik Jevtimijan sa ženom Aglaidom. I pored velikog bogatstva, živeli su vrlo skromno i odgajili sina jedinca Aleksija. Kad je odrastao, roditelji ga oženiše, ali on te iste noći ostavi dom, roditelje i ženu i otplovi u grad Edesu u Mesopotamiji, gde je bio čuveni lik Isusa Hrista poslan od Gospoda caru Avgaru. Aleksije se pokloni tome liku i presvučen u prosjaka prožive 17 godina moleći se Bogu. Kada se proču kao bogougodnik, plašeći se ljudske slave, krenu lađom u Laodikiju, ali čudnim slučajem stiže u Rim. Smatrajući to Božjom promišlju, on osta u Rimu i kao prosjak dođe u kuću svoga oca. Milosrdni domaćin dozvoli prosjaku da živi u jednoj izbi među slugama, te Aleksije nastavi svoj podvig živeći na hlebu i vodi sledećih 17 godina. Kada predoseti svoj kraj, napisa neku hartiju i s njom u ruci izdahnu 411. godine. Upravo tada desi se otkrovenje u crkvi svetih apostola u vidu glasa koji reče: "Potražite Čoveka Božja." Carska i crkvena svita dođe u kuću Jevtimijanovu i nađe mrtvog Aleksija. Tu roditelji saznaše iz one hartije da je to njihov sin, a žena da je to njen muž. Tu je Prepodobni Aleksije i sahranjen, a glava mu se nalazi u Svetoj lavri na Peloponezu.

1746. - Rođen je Francisko Goja, španski slikar i graver. Najviše je slikao portrete koji se ubrajaju u najlepše u tom žanru. Radio je i kompozicije iz savremenog života i istorije, od kojih "Streljanje" obeležava novu epohu u slikarstvu. Čuveni su mu i nacrti za goblene sa motivima iz života španskog društva. Izradio je i veliki broj gravira na kojima je s neuporedivom invencijom i jezivim sarkazmom prikazao zlodela inkvizicije, strahote rata i ljudske poroke.

1842. - Eter je prvi put kao anestetičko sredstvo upotrebio dr Kroford Long.

1853. - Rođen je Vinsent van Gog, holandski i francuski slikar, jedan od najoriginalnijih i najtemperamentnijih modernih evropskih slikara. Njegova dela su ekspresivna, puna prodorne snage, građena na osnovu odnosa široko postavljenih bojenih ploha uznemirene frakture koja u svom kretanju prati oblik predmeta čvrstih kontura preko teme pejzaža, portreta i mrtve prirode. Odražavaju neposredna psihička stanja u širokoj skali raspoloženja. Karakteriše ih jaka ekspresivnost i emotivnost uopšte. Početni period Van Goga vezuje za realizam, ali nakon prelaska iz Holandije u Pariz, on rasvetljava paletu boja i uklapa se u impresionistički stil. Izvršio je veliki uticaj na modernu umetnost. Najčuvenija dela: "Doktor Gaše", "Slika moje sobe", "Suncokreti", "Žitno polje pod čempresima", autoportreti... Umro je 1890. godine.

1858. - Patentirana je grafitna olovka sa gumicom na vrhu. Izumitelj je Hajman Lipman.

1866. - Premijera "Prodane neveste" Bedžiha Smetane.

1870. - Usvojen je 15. amandman na Ustav SAD-a koji je garantovao crncima pravo glasa.

1932. - Emilija Irhart je prva žena koja je sama preletela Atlantski okean.

1950. - Predstavljen je fototranzistor - izumitelj je bio Mjurej Hil.

1955. - 27. dodela Oskara. Najbolji film - "On the Waterfront", najbolji glumac - Marlon Brando i najbolja glumica - Grejs Keli.

1973. - S glavne železničke stanice u Beogradu ispraćena je poslednja kompozicija s lokomotivom na parnu vuču.

1981. - Džon Hinkli Džunior pucao je na američkog predsednika Ronalda Regana i pri tom ga ranio.

1987. - 59. dodela Oskara. Najbolji film - "Vod" ("Platoon"), najbolji glumac - Pol Njumen i najbolja glumica - Marli Metlin.

1987. - "Suncokreti" Vinsenta van Goga prodati su za rekordnih 22.500.000 funti (39,7 miliona dolara).

1992. - 64. dodela Oskara. Najbolji film - "Kad jaganjci utihnu", najbolji glumac -Entoni Hopkins i najbolja glumica - Džodi Foster.

1999. - Treći napad NATO-a na čačansku fabriku "Sloboda". Šteta je procenjena na najmanje 300 miliona dolara.

[Lady S]

1. april

1778. - Oliver Polok, biznismen iz Nju Orleansa, kreira znak za dolar - $.

1864. - Rođena je srpska glumica Zorka Todosić, članica beogradskog Narodnog pozorišta od 1886. do 1913. godine, umetnica izuzetnog talenta i velike sugestivnosti. Ostvarila je niz karakternih, komičnih i dramskih uloga, nosila ceo operetski repertoar i igrala glavne uloge u komadima s pevanjem.

1876. - Održana je prva zvanična utakmica Nacionalne bejzbol lige između Bostona i Filadelfije.

1889. - U Čikagu je prodata prva mašina za pranje sudova.

1905. - Britanski istočnoafrički protektorat postaje kolonija Kenija.

1924. - Rođen je Miodrag Petrović Čkalja, popularni filmski i pozorišni komičar. Sa uspehom je tumačio likove domaće i strane komediografije lakog žanra, bio junak radio-televizijskih skečeva i komedija. Igrao je i u filmovima: "Put oko sveta", "Zajednički stan"...

1939. - Fašistički general Franko slomio je španske republikance. Time je završen španski građanski rat, koji je besneo 32 meseca i u kom je život izgubilo pola miliona ljudi, i to petina na frontu, a ostali u odmazdama. Posle završetka španskog građanskog rata, SAD priznaju vladu generala Franka.

1946. - U prvoj velikoj radnoj akciji omladine Jugoslavije posle oslobođenja zemlje od nacističke okupacije u Drugom svetskom ratu, počela je izgradnja pruge Brčko-Banovići. Prugu dugu 90 kilometara izgradilo je 60.000 mladih iz svih krajeva zemlje 7. novembra 1946.

1970. - U Beogradu je iz zgrade "Borbe" počelo emitovanje radija "Studio B".

1973. - Džon Lenon i Joko Ono formiraju novu državu bez granica i zakona, pod imenom Nutopija, čije je nacionalno obeležje tišina.

1979. - Iran proklamuje Islamsku republiku nakon smrti šaha.

1982. - SAD zvanično predaju zonu kanala Panami.

1991. - Zvanično je raspušten Varšavski pakt.

1999. - Avioni NATO-a su devetog dana napada na Jugoslaviju srušili prvi most - Varadinski most preko Dunava u Novom Sadu. Bilo je to drugo rušenje Varadinskog mosta - u Drugom svetskom ratu srušili su ga Nemci, posle čega je bio obnovljen.

[Lady S]

2. april

1513. - Španski istraživač Ponse de Leon otkrio je Floridu, koja ostaje pod španskom vlašću do 1763. godine.

1845. - H.L. Fizeau i J. Leon Foucault prava prve fotografije Sunca.

1900. - Rođen je srpski glumac Milivoje Živanović, prvak Jugoslovenskog dramskog pozorišta. Karijeru je počeo u Putujućem pozorištu Udruženja glumaca, a zalaganjem Branislava Nušića postao je stalni član Srpskog narodnog pozorišta u Novom Sadu. Kasnije je prešao u Skoplje, a 1932. ostvario svoj dugogodišnji san - primljen je u Narodno pozorište u Beogradu. Kad je 1947. osnovano Jugoslovensko dramsko pozorište, koje je okupilo glumačku elitu, Milivoje Živanović našao se u novom ansamblu. Za izuzetne glumačke kreacije dobio je niz priznanja, uključujući "Zlatnu medalju Stanislavskog" koju mu je dodelio Moskovski hudožestveni teatar, na čijim je daskama često gostovao.

1902. - U Los Anđelesu otvoren je prvi bioskop.

1917. - U Solunu je za vreme Prvog svetskog rata Srpski vojni sud pokrenuo proces protiv grupe oficira, uključujući generalštabnog pukovnika Dragutina Dimitrijevića Apisa. Bio je to obračun regenta Aleksandra Karađorđevića i prvaka Radikalne stranke Nikole Pašića s Apisom i oficirima koji su 1903. izvršili Majski prevrat i 1911. organizovali tajnu patriotsku organizaciju "Crna ruka". Optužbe za pripremanje pobune u vojsci, za prevrat i ubistvo regenta i srpskog premijera Nikole Pašića nisu dokazane, ali je Sud devet optuženih osudio na smrt i dvojicu na 15 godina robije. Veliki vojni sud delimično je preinačio presudu, ali su Apis, major Ljubomir Vulović i Rade Malobabić streljani na Solunskom polju 26. juna 1917. Na osnovu sačuvanog Vulovićevog pisma, proces je 2. juna 1953. obnovljen i Vrhovni sud Srbije rehabilitovao je Apisa i ostale nevino osuđene.

1954. - Prvi put su objavljeni planovi za izgradnju Diznilenda.

1958. - Brzina tornada dostigla je rekornih 450 km/h u mestu Wichita Falls u SAD-u.

1965. - Umro je srpski fiziolog Ilija Đuričić, predsednik Srpske akademije nauka i umetnosti od 1960. do 1965. i rektor Beogradskog univerziteta u periodu od 1950. do 1952. i od 1954. do 1956. Napisao je veći broj eksperimentalnih naučnih radova u oblasti fiziologije mišića, endokrinih žlezda, krvi, anafilaksije, kao i univerzitetske udžbenike "Veterinarska fiziologija" i "Osnovi specijalne patološke fiziologije".

1966. - Sovjetska "Luna 10" postaje prvi kosmički brod koji je kružio oko mesečeve orbite.

1968. - Čad formira Uniju centralnoafričkih država.

1970. - Katar dobija nezavisnost od Velike Britanije.

1972. - Održana 44. dodela nagrade "Oskar".

1974. - U Titogradu (sadašnja Podgorica) je osnovan Univerzitet Crne Gore. Sporazum o osnivanju najviše školske institucije potpisali su Ekonomski, Tehnički i Pravni fakultet, Viša pomorska škola u Kotoru, Pedagoška akademija u Nikšiću, Istorijski i Poljoprivredni institut i Institut za biološka i medicinska ispitivanja u Titogradu.

[Kunic]

3. april

1807. - U selu Voganj kraj Rume počela je Ticanova buna, nazvana tako prema njenom vođi Teodoru Avramoviću Ticanu. Podstaknuti pobedama srpskih ustanika nad Turcima i nezadovoljni teškim nametima, seljaci s vlastelinstva grofa Karla Pejačevića podigli su bunu i javili srpskom vojvodi Luki Lazareviću da se Srem digao na ustanak i da želi ujedinjenje sa Srbijom. Austrijska vojska, jaka gotovo kao jedna armija, za deset dana je ugušila bunu u kojoj je učestvovalo oko 15.000 seljaka iz 45 sela rumskog i iločkog vlastelinstva. Tican je uhvaćen i streljan krajem 1807.

1910. - Osvojen je najviši vrh severnoameričkog kontinenta - Maunt Mek Kinli (6.188 m).

1915. - Umrla je srpska slikarka Nadežda Petrović, profesor Akademije likovnih umetnosti u Beogradu i saosnivač "Kola srpskih sestara" (s Branislavom Nušićem), čije slike odlikuje snažan, originalan izraz i izvanredno bogatstvo boja. Umrla je od tifusa, kojim je zaražena dok je kao bolničarka negovala ranjene srpske vojnike u Prvom svetskom ratu u valjevskoj bolnici. Slikarstvo je studirala u Minhenu i Parizu, a prvu samostalnu izložbu priredila je 1900 godine. Sačuvano je oko 200 njenih dela, a pojedina se ubrajaju u sam vrh srpskog slikarstva i ravna su delima evropskih majstora tog vremena, poput slika "Resnik", "Notr Dam", "Autoportret", "Bulonjska šuma". Slikala je u rasponu od plenerizma do snažnog realizma prožetog ekspresionizmom. U Srbiji svog doba najsnažnije se vezala za modernu umetnost, anticipirajući njen dalji razvoj. Rođena je u porodici u kojoj su dve sestre postale slikarke, jedna muzičar, a najmlađi brat, Rastko Petrović, pisac.

1920. - Umro je srpski političar i istoričar Dragoljub-Draža Pavlović, profesor Beogradskog univerziteta, član Srpske kraljevske akademije, koji je 1919. izabran za prvog predsednika Narodne skupštine Kraljevine Srba, Hrvata i Slovenaca. Dela: "Ličnost u istoriji", "Istorizam i racionalizam", "Ujedinjenje Nemačke", "Požarevački mir 1718", "Srbija za vreme poslednjeg austrijsko-turskog rata 1788-1791".

1930. - Ras Tafari postaje etiopski car Hajle Selasije.

1933. - Avion je preleteo vrh Mont Everest.

1936. - Održana je najkraća borba u boksu sa rukavicama - trajala je svega 10 sekundi.

1948. - Održano je prvo takmičenje u umetničkom klizanju u SAD-u.

1948. - Hari Truman potpisao je Maršalov plan, kojim je predviđena ekonomska pomoć evropskim zemljama u iznosu od pet milijardi dolara.

1948. - Premijerom drame Ivana Cankara "Kralj Betajnove" u režiji Bojana Stupice - svečano je počelo s radom Jugoslovensko dramsko pozorište u Beogradu. Dramski ansambl je u početku imao 40 članova, direktor je bio pisac Eli Finci, a umetnički rukovodilac Bojan Stupica.

1965. - Lansiran je prvi kosmički brod na atomsku energiju.

1967. - Na Amaterskom svetskom prvenstvu u Beču, 113 istočnoevropskih hokejaša zatražilo je politički azil.

1975. - Bobiju Fišeru, severnoameričkom šahovskom velemajstoru, oduzeta je titula svetskog prvaka u šahu jer je odbio da se brani.

1982. - UN zahtevaju od Argentine da se povuče sa Foklandskih ostrva.

1999. - Avioni NATO-a su porušili i drugi most u Novom Sadu, most "Slobode"

[Kunic]

4. april

1541. - Ignacijo Lojola postaje prvi starešina, tj. general i osnivač jezuitskog monaškog reda, čiji je cilj bio borba protiv protestanata i svih protivnika katoličke crkve. Katolička crkva je Lojolu proglasila svecem.

1825. - Rođen je srpski filolog Đura Popović, poznat kao Đura Daničić, prijatelj Vuka Karadžića i njegov saradnik u borbi za reformu srpskog jezika i pravopisa. Radio je kao bibliotekar Narodne biblioteke u Beogradu, sekretar Društva srpske slovesnosti i profesor Liceja i Velike škole. Karadžićeve i sopstvene poglede na jezik dosledno je sproveo u prevodima s latinskog "Starog zaveta". Objavio je više dela iz stare srpske književnosti ("Žitije sv. Save" od Teodosija, "Žitije sv. Simeona i sv. Save" od Demontijana...). Neprocenjivu vrednost ima njegov rad na rečniku. Izdao je "Rječnik iz književnih starina srpskih" i započeo veliki istorijski "Rječnik hrvatskoga ili srpskoga jezika". Ostala dela: "Mala srpska gramatika", "Srpska sintaksa", "Oblici srpskog jezika".

1860. - Rođen je srpski pisac Vojislav Ilić, osnivač moderne srpske lirike i tvorac verističkog izraza u srpskoj poeziji. Njegova lirika označila je raskid s romantičarskom poezijom i obeležena je misaonim skepticizmom. Pisao je elegične, setne pesme u kojima preovlađuju motivi prošlosti i samoće ("Zimska idila", "Jesen", "Ja ništa više ne verujem", "Tamara", "Istok"). Radio je kao korektor Državne štamparije u Beogradu, pisar ministarstva unutrašnjih poslova, učitelj u Turn Severinu i diplomatski činovnik u Prištini i Solunu. Dela: dva izdanja "Pesama" objavljena za života i sabrana dela, objavljena posthumno.

1868. - Rođen je srpski književni istoričar i kritičar Pavle Popović, profesor Beogradskog univerziteta, član Srpske kraljevske akademije. Objavio je mnoge književnoistorijske studije i nekoliko istorija književnosti. Dela: "Jugoslovenska književnost", "Pregled srpske književnosti", "Iz književnosti" (četiri knjige eseja i studija), "O Gorskom vijencu", "Srpska drama u XIX veku", "Francuski moralisti".

1887. - Izabrana je prva žena gradonačelnik - Suzana Medora Salter u gradu Argonija, SAD.

1905. - Zemljotres u Kangri, u Indiji, u kojem je poginulo 370.000 ljudi.

1912. - Republika Kina proklamovala je vlast nad Tibetom.

1932. - K. K. King izolovao je vitamin C na univerzitetu u Pitsburgu.

1936. - Prvog dana generalnog štrajka studenata Beograda, Zagreba, Ljubljane, Skoplja i Subotice protiv fašizacije zemlje i vlade Milana Stojadinovića - policija je na Medicinskom fakultetu u Beogradu ubila studenta prava Žarka Marinovića. U znak sećanja na taj događaj, 4. april se obeležava kao Dan studenata Beogradskog univerziteta.

1945. - Mađarska se oslobodila nacističke vlasti. Današnji dan se u Mađarskoj slavi kao Dan oslobođenja.

1964. - Singl Bitlsa "Can't Buy Me Love" zauzima prvo mesto na top-listama i tamo ostaje pet nedelja.

1968. - Izvršen je atentat na Martina Lutera Kinga u Memfisu.

1989. - Karim Abdul Džabar odigrao je svoju poslednju utakmicu u Sijetlu.

[Necromancer]

5. april

1814. - Rođen je Josif Pančić, naučnik, botaničar i prvi predsednik Srpske akademije nauka. Radio je neumorno na proučavanju flore Srbije. Glavno deo: "Flora kneževine Srbije"; pored toga, objavio je i "Priloge", posvećene flori Bugarske i Crne Gore, kao i niz rasprava.

1841. - U niškom, leskovačkom, pirotskom i vranjskom kraju izbila je buna naroda protiv Turaka, poznata kao Milojeva i Srndakova buna, koju su predvodili Miloje Jovanović i Nikola Srndak. Posle borbi kraj Prve Kutine i Gornjeg Matejevca, Turci su 23. aprila 1841. u krvi ugušili bunu, mnoga sela spalili, a Jovanovića pogubili.

1865. - Umro je srpski kompozitor, pijanista i horovođa, Kornelije Stanković, značajan za srpsku muziku kao osnivač nacionalnog pravca, zapisivač i harmonizator srpskog crkvenog pojanja. Školovao se u Aradu, Segedinu, Pešti, a u Beču je studirao kompoziciju. U Sremskim Karlovcima proučavao je i beležio dotad samo usmenom tradicijom sačuvano srpsko crkveno pojanje, a potom je bio horovođa Beogradskog pevačkog društva. Doprineo je interesovanju stranih kompozitora - posebno ruski, uključujući Petra Čajkovskog ("Slovenski marš") i Nikolaja Rimskog Korsakova ("Fantazija na srpske teme") - za srpsku muziku . Dela: "Pravoslavno crkveno pojanje u srpskoga naroda", "Srpske narodne pesme" u šest svezaka koje je harmonizovao za hor, za glas i klavir, ili samo za klavir.

1887. - Kralj Milan Obrenović je naimenovao prvih 16 članova Srbske kraljevske akademije, potom Srpske kraljevske akademije, prethodnice Srpske akademije nauka i umetnosti. Od 1888. akademici su sami birali stalne i dopisne članove.

1896. - Otvorene su prve savremene Olimpijske igre u Atini na kojima je učestvovalo 484 takmičara. Na njima su učestvovali samo muškarci, a žene su počele da se takmiče od 1900. godine.

1954. - Elvis Prisli snima svoj debitantski singl "That's All Right" .

1955. - Vinston Čerčil daje ostavku na funkciju premijera Velike Britanije. Njegovo mesto zauzima Entoni Eden.

1958. - Umrla je srpska književnica Isidora Sekulić, izuzetan stilista širokog obrazovanja i visoke kulture, tanani posmatrač ljudskih života i sudbina, pisac visoke duhovnosti i prefinjenog duha, uz to član Srpske akademije nauka i umetnosti. Kritičari je smatraju klasikom srpske književnosti, a povodom njene smrti jedan od kritičara je ocenio da je umro "literarno najkulturniji čovek našeg tla od Ćirila i Metodija do juče, do danas, možda do prekosutra". Sarađivala je u svim boljim srpskim i hrvatskim književnim časopisima. Bila je poznavalac mnogih jezika, izvrstan i veoma plodan prevodilac, naročito s engleskog jezika. Dela: putopis "Pisma iz Norveške", roman "Đakon Bogorodičine crkve", pripovetke "Hronika palanačkog groblja", "Saputnici", "Gospa Nola", eseji "Analitički trenuci i teme", "Zapisi o mome narodu", "Mir i nemir", "Njegošu - knjiga duboke odanosti", "Govor i jezik kulturna smotra naroda".

1963. - Bitlsi dobijaju svoju prvu srebrnu ploču za "Please Please Me" .

1964. - U Londonskom metrou pušteni su u vožnju prvi vozovi bez vozača.

1971. - Proradio vulkan Etna u Italiji.

1974. - Otvoren Svetski trgovinski centar u Njujorku (srušen u terorističkom napadu 11. septembra 2001.) koji je sa 110 spratova u tom momentu bio najviša zgrada na svetu.

5. april je u pravoslavnom kalendaru najraniji datum Uskrsa.

[goldie]

Poginuo je moj kuca. Moj Alfi.