Tvrdjave Srbije

[felix]

ZVEČAN
U pisanim izvorima spominje se krajem XI veka kao pogranicno utvrdjenje,i kasnije 1172.godine kad je Stefan Nemanja kod sela Pantina potukao Vizantince.U gradu je bio zatocen i umoren 1331.godine kralj Stefan Uros III Decanski.U drugoj polovini XIV veka drzali su ga lokalni plemici,a 1399.zauzeli su ga Turci.Postaje vazno tursko uporiste za napade na Bosnu.Opustio je u XVIII veku.Grad se sastoji iz dva dela:tvrdjave i podgradja,koje je sa juzne strane u donjem delu opasano zidom s kulama.Imao je vazan strategijski znacaj,jer je zatvarao bosanski i ibarski put, i put za Metohiju,a kasnije je branio obliznji rudnik Trepcu.Tvrdjava ima nepravilan oblik prilagodjen grebenu ugasenog vulkana i pet kula.U njoj postoje dva platoa,na gornjem je donzon kula i temelji crkve Svetog Georgija,a na donjem ostaci cisterne i zgrada za stanovanje.Sa severne strane spustao se podzemni lagum do podnozja brda,radi snabdevanja vodom iz Ibra.Bio je izuzetno ocuvan do XIX veka,kada je lokalnom stanovnistvu posluzio kao besplatni izvor gradjevinskog materijala.

[felix]

NOVO BRDO

Nalazi se 20 km istocno od Pristine.U starim izvorima poznat kao NOVUS MONS,NOVOMONTE,MONTE NOVO i NYEBERGHE.U srednjem veku je bio veliki i poznat rudarski centar koji je u jednom trenutku imao 40.000 stanovnika i vazio za najveci grad u Evropi,izuzev Carigrada.U gradu su postojale kolonije Sasa,koji su se bavili rudarstvom,i Dubrovcana,koji su drzali trgovinu i carinu.Grad je imao statut i rudarski zakon,u njemu su izdavane neke povelje,a dugo vremena je kovao i svoj novac.Prvi put se pominje u izvorima 1326.godine,ali je ekonomski i drustveni procvat doziveo u vreme despotovine,krajem XIV i u prvoj polovini XV veka.Turci su grad prvi put osvojili 1441.godine,ali su ga 1444.godine vratili,ugovorom,despotu Djurdju Brankovicu.Definitivno ga je zauzeo Mehmed II Osvajac 1455.godine,posle cetrdesetodnevne opsade.Turci ,koji su govorili da je u gradu zlato i srebro do kolena,nastavili su eksploataciju rudnika sve do sredine XVII veka,kada je grad postepeno pusteo i izgubio svoj znacaj.Novo Brdo se sastoji iz tri dela:citadele,uzeg podgradja,koje je na zapadnoj strani obuhvaceno lepezasto postavljenim zidom sa dve ugaone kule,i podgradja na istocnoj strani.Citadela je na vrhu brda na nadmorskoj visini od 1124 metra,ovalnog je oblika sa sest radijalno postavljenih kula.U donjem podgradju,na istocnoj strani,za vreme arheoloskih iskopavanja otkrivena je katedralna crkva Svetog Nikole,kasnije prepravljena u dzamiju,i Saska crkva sa starim grobljem.Grad je bio poznat po cuvenoj "glami",mesavini zlata i srebra.

[felix]

MAGLIČ

Nalazi se u Ibarskoj klisuri,16 km od Kraljeva.Stitio je staru Rasku drzavu sa severa,a pisani izvori o gradu su vrlo oskudni.
U biografiji arhiepiskopa Danila II,sa pocetka XIV veka,govori se ada je on u tvrdjavi obnovio crkvu Svetog Georgija i "prekrasne palate i ostale kelije".
Tvrdjava ima izduzen oblik,prilagodjen konfiguraciji grebena.Na istocnoj strani je visoka donzon kula,a na jakim bedemima jos sedam kula kvadratne osnove.U unutrasnjosti tvrdjave sacuvani su temelji crkve Svetog Georgija i jednog velikog zdanja sa dvoranom jos ne utvrdjene funkcije.
Jedna od najocuvanijih srednjevekovnih tvrdjava u Srbiji.


Nenad.bds:
Grad Maglič u ambijentu po kome je (najverovatnije) i stekao ime.

Prva dva snimka napravljena su sa juga, a treći sa severa.

[felix]

PRIZREN,

Prvi put se u izvorima pominje u XI veku,u vreme cara Samuila,sina brsajckog kneza Petra i vizantinke Ripsime.U sastav drzave Nemanjica ulazi u XIII veku,sve do osvajanja od strane Turaka 1455,godine.Dugo vremena je bio jedan od prestonih gradova srpskog srednjeg veka.U njemu su Dubrovcani imali svoju kolonije,a grad je kovao i sopstveni novac do 1371.godine,kada kovnicu preuzima Djuradj Balsic.Utvrdjenje je podignuto na brdu iznad naselja,za zastitu otvorenog podgradja i trga.Osnova je nepravilnog oblika,prilagodjena terenu,a zidovi su ojacani kulama koje su kasnije prezidane.U unutrasnjem delu sacuvani su ostaci gradjevina koje su sluzile za smestaj posade.

[felix]

SMEDEREVO,

Podigao ga je despot Djuradj Brankovic 1430.godine i u njega preneo prestonicu Srbije.Turci su ga prvi put zauzeli 1439.godine i drzali do 1444.godine,kada je sporazumom u Segedinu vracen Srbima.Sultan Mehmed II osvajac je dva puta bezuspesno napadao grad 1453. i 1456.godine.Uspeo je da ga osvoji 1459.i tada je prestala da postoji srpska drzava u moravskoj dolini,despotovina se preselila u Srem,a Bosna i Zeta su jos ostale pod vlascu srpskih vladara,kao i mala oblast oko Vranja i Preseva,kojom je upravljao sevastokrator Ugljesa Vlatkovic Paskacic.
Smederveo su kasnije pokusavali da zauzmu srpski sremski despoti i madjarski kraljevi,ali je to poslo za rukom tek Austrijancima,koji su tu imali garnizon u tri navrata,prvi put 1690.godine,zatim 1717-1738. i poslednji put 1789.godine.Za vreme I srpskog ustanka,Smederevo je oslobodio Karadjordje,ali je ono ostalo pod vlascu Turaka sve do 1867.godine.Bio je najocuvaniji srednjovekovni grad u Evropi,ali je grupa partizana unistila unutrasnje gradjevine i deo zidina akcijom unistavanja nemackog skladista municije 1941.godine,i tako nepovratno razrusila grad tzv"carigradskog" tipa.
Smedervo je tip vodenog carigradskog grada podignutog na samom uscu Jezave u Dunav,izmedju kojih je postojao rov sa vodom.Ima nepravilnu trouganu osnovu 550x502x400 metara i predstavlja jednu od najlepsih evropskih srednjovekovnih tvrdjava.Grad je zidan u tri faze.U prvoj,izmedju 1428.i 1430.godine sagradjen je mali grad u kome je bio dvor despota Djurdja Brankovica.U malom gradu je postojala i svecana dvorana za audijencije,od koje su sacuvana tri goticka prozora.Pored donzona,jos pet kula ojacava debele zidove malog grada.Na jednoj od kula sacuvan je monumentalni natpis od opeka u kojem se govori o zidanju grada.
Druga faza gradnje trajala je od 1439.-1439.godine i od 1444-1456.godine.Za to vreme je podignut veliki grad koji je ucvrscivalo 19 kula.One su sa unutrasnje strane otvorene i drvenim konstrukcijama podeljene na spratove.Kule su siroke preko 11,a visoke preko 20 metara.Zidovi kula,kao i zidovi koji su opasivali grad bili su debeli 4,5 metara.Zidani su od kamena i sa opekom koja je na fasadama upotrebljavana u dekorativne svrhe.Tvrdjava je podignuta za borbu hladnim oruzjem.
U trecoj fazi,1480.godine,Turci su sa spoljne strane,na uglovima,sagradili tri topovske kule poligonalne osnove koje je povezivao nizak zid.

[felix]

NIŠ

Sadasnja tvrdjava je sagradjena za vreme Turaka u XVII veku,na mestu gde su se nekada nalazili rimski kastrum Naissus i srednjovekovni grad Niš.
Ima sedmostranu osnovu sa pet bastiona.Kapije postoje na juznoj i severnoj stranio.U okviru tvrdjave sacuvano je nekoliko objekata iz turskog vremena:dzamija,delovi amama i arsenal koji je pretvorten u izlozbenu galeriju.

[felix]

BAČ,

Utvrdjenje je podignuto izmedju 1338. i 1342.godine na malom ostrvu koje je zahvaceno vestackim kanalom i rekom Mostongom,i to kao bedem koji je trebao da zastiti Ugarsku od eventulanog napada srpskog cara Dusana.
Turci su drzali grad izmedju 1529. i 1687.godine,a za vreme Rakocijeve bune pocetkom XVIII veka grad je spaljen i delimicno porusen,i kasnije nije vise obnavljan.
Osnova utvrdjenja je u obliku nepravilnog cetvorougla.Na uglovima su tri okrugle i jedna cetvorostrana kula,koje su imale odbrambeni balkon sa konsolama.Ispred ulaza u grad postavljena je kula sa pokretnim mostom.

Slikano sa puta iz pravca Plavne.

Kula sa ostatcima kapele na spratu.

Kula - kapija na nekadašnjoj Mostongi, danas delu sistema kanala DTD.

Pogled sa zapadne strane u kasno popodne.

[felix]

VRŠAC,

Stara tvrdjava nalazila se na vrhu vrsackog brega i od nje je ostala samo kula visoka oko 20 metara.
Podignuta je sredinom XV veka.Tma tri sprata,i u nju se ulazilo preko pokretnog mosta.
Turci su zauzeli grad 1525.godine i drzali ga sve do 1717. kada je pripojenj Austriji.
Glavno razaranje starih bedema pocelo je 1699.godine,posto je Karlovackim mirom odredjeno da Vrsacki grad ne sme vise da bude vojno utvrdjenje.

Pogled sa juga (sa puta Vršac - Mesić.)

[felix]

GOLUBAC,

Tvrdjava je podignuta na ostrom grebenu iznad Dunava na ulazu u Djerdapsku klisuru.Prvi put se u izvorima pominje 1337.godine,kao ugarski grad.U XIV veku jedno vreme su ga drzali Srbi,a pocetkom XV veka grad je od strane Ugara predat despotu Stefanu Lazarevicu.Posle despotove smrti trebalo je da bude vracen,ali je vojvoda Jeremija,zapovednik grada,odbio pravdajuci se obecanjem despota Stefana da moze drzati grad sve dok mu neko ne isplati 10.000 dukata.To su ucinili Turci, pa ga je Jeremija predao njima 1427.godine.Tokom turskih osvajanja u XV veku prelazio je cesto iz tusrkih ruku u ugarske,sve dok nije postao konacno tursko utvrdjenje.Grad je napusten u drugoj polovini XIX veka.
Golubac je pravo vojnicko utvrdjenje izuzetnog strategijskog znacaja,bez podgradja.Ima nepravilnu osnovu prilagodjenu terenu.Na vrhu stene je donzon kula na dva sprata,od koje se lepezasto spustaju dva reda masivnih zidova sa osam cetvrtastih kula.Posle uvodjenja vatrenog oruzja,spoljne kule su prezidane i dobile su polukruzne i poligonalne oblike.Osmougaonu kulu sa platformama za topove Turci su sagradili na samoj obali reke kao zastitu pristanista od bombardovanja iz ugarskog grada Laslova na suprotnoj strani Dunava.

[felix]

RESAVA,

Utvrdjenje je podignuto izmedju 1408. i 1418.godine, za vreme despota Stefana Lazarevica,radi zastite manastira Resave-Manasije.
U njemu je bio jedan od najznacajnijih centara u XV veku u kojem su pisane i prevodjene knjige i usavrsavan pravopis starog srpskog jezika.Turci su prvi put zauzeli tvrdjavu 1439.,a definitivno 1458.godine.Tvrdjava ima nepravilnu poligonalnu osnovu sa 11 kula.Najveca je donzon kula poznatija kao "Despotova kula".I na zidovima i na kulama izgradjen je veliki broj odbrambenih ekera,masikula,koji su povezani unutrasnjim hodnicima.Sve kule su imale zubce za strelce.Pored crkve Svete Trojice,u unutrasnjosti utvrdjenja bila je velika manastirska trpezarija i zgrade za stanovanje monaha.

Pogled sa severoistočne strane.