Reka Krivaja

[nenad.bds]

Kilometar i možda koji metar više, od Lovćenca, na sever, na reci Krivaji je

MALI IĐOŠ

Mali Idjos Krivaja

Na Krivaju koja krivudajući teče ispod Telečke nailazimo na više mesta. Ovo je u samom centru sela.

Mali Idjos Krivaja

Mali Idjos Krivaja

Slikano sa istog mesta kao i na prethodnoj fotografiji, samo u drugom smeru - gde su mirno plivale divlje patke.

’’Naselje Mali Iđoš prostire se u srcu Bačke, duž obe obale potoka Krivaja, u zagrljaju bržuljka Telečke, na pola puta od Subotice ka Novom Sadu. Selo broji nešto više od 5800 stanovnika – Srba, Roma ali je većina mađarske nacionalnosti.
Ime naselja tokom istorije prvi put se pojavljuje 1462. godine, kada je kralj Maćaš svojoj majci Eržebet Silađi poklonio više pusta u okolini Subotice, među kojima je i Heđešthwrol.

Nakon mohačke pogibelji i selo je opustošeno ali se ne zna tačno kada. Činjenicu o izumiranju sela potvrđuje segedinski turski zapis za porez 1553-54 godine.
Oba sela (prethodnika sadašnjeg malog Iđoša) propadaju do kraja XVII veka. 1703. godine obe puste se još pominju kao zaseoci iz turskog doba. Tokom sprovođenja mera vezanih za pogranični pojas, kada se između ostalog zapisuju imanja Kamare (države, vlade), oba sela se pominju kao puste. Na jednom dokumentu se nazivaju Kiš Hiđoš i Nagi Higijoš a na drugom Parvohygoš i Magnohygioš. Nedugo zatim Kamara daje u zakup atare oba sela degradirana u pustu.

Mali Iđoš je 1769. godine direktor stočarstva Kamare obeležio kao mesto za došljake. Preci većine današnjih žitelja na ove prostore stigoše u proleće 1769. godine iz Sentandreja, županija Bekeš.''

Mali Idjos Krivaja

''Crkva koju smo sagradili u čast Svete Ane osvećena je 1788. godine. Pri ponovnom naseljevanju oko stosedamdesetoro njih selo je gradilo na obe obale potoka Krivaja (Bačer). U spomen našeg doseljenja na ove prostore od 1994. godine 21. mart se slavi kao dan sela Malog Iđoša.''

Krivaja Mali Iđoš

Krivaja Mali Iđoš

Na sever od centra je raskrsnica sa putokazom i drvenom skulpturom (mene je asocirala na indinjanske toteme).

U blizini ove raskrsnice magistralni put ponovo prelazi Krivaju.

Krivaja Mali Iđoš

Krivaja Mali Iđoš

Odvojio sam se od glavne ulice - magistralnog puta Novi Sad-Subotica prema zapadu, u pravcu podnožja Telečke visoravni. Tri gornje slike su odatle.

Prema centru sam se vraćao ulicama na obodu mesta i ponovo naišao na Krivaju.

Krivaja Mali Iđoš

Učinilo mi se da ću imati lep pogled da slikam panoramu mesta ako odem do obronka Telečke na zapadnom obodu sela.

Na visoravni je Zapadno groblje, a na novouređenom prostoru, blizu kraja visoravni spomenik.

Krivaja Mali Iđoš

Krivaja Mali Iđoš

''Najveći događaj tokom istorije u selu vezuje se za revoluciju 1849. godine. 14. jula mađarska vojska je pod vođstvom Riharda Gujona izvojevala svoju poslednju pobedu nad Jelačićevom vojskom (austrijskim trupama).

U znak sećanja na tu bitku, 2000. godine rekonstruisan je spomenik od dobrovoljnih priloga na zapadnom groblju.''

Prvobitni spomenik, podignut 1887. nije bio tu, već na mestu bitke, u Lovćencu. Prepostavljam da je uništen posle I svetskog rata.

U Malom Iđošu se održava nekoliko manifestacija, a ja sam najčešće čuo za:

''Domboš Fest
Početak Domboša datira iz sredine devedesetih godina sa književnim stvaralaštvom: Priče iz Domboša, kada smo u postojeći Mali Iđoš probali izgraditi fiktivni Domboš, naselivši ga delom stvarnim a delom književnim junacima. Planirali smo razne stvari za Domboš, koje inače uopšte ne priliče Malom Iđošu, primera radi: metro i stazu Formule 1. Prosto smo pokušali da damo drugu dimenziju svakodnevici, koja je tada bila prilično otužna.Metro nismo izgradili, ali od 2001. godine živi i cveta naš festival, kršten imenom Domboš Fest, a njegovi junaci su postali umetnici i posetioci čime smo veoma počastvovani.

Stvorili smo ga sa karakterom sveobuhvatne umetnosti da bi prikazali celukupnu vrednost koju u sebi nosi kultura mađara i svih naroda iz okruženja. Vest o čudu iz Malog Iđoša – Domboša, nosi više desetina hiljada posetilaca i više stotina umetnika, da bi razglasili našu najdražu ars poetiku: radost življenja nije tabu, već dar života!!'' (Izvodi sa opštinskog sajta M. Iđoša)

Glavno mesto zbivanja na Domboš festu je u podnožju odseka - strmine Telečke, a onaj putokaz i skulptura na nekima od gornjih slika usmeravaju u pravcu mesta održavanja te manifestacije.

Krstareći mestom zapazio sam i nekoliko naziva ulica koji su mi se svideli.

Na ovećoj staji (verovatno nekadašnje zem-zadruge ili poljoprivrednog dobra).

Na mapi sam video da se dve Krivaje (ili Bačer-a, kako ih zovu na mađarskom jeziku) spajaju kod Malog Iđoša. Kod nekoliko meštana sam se o tome raspitivao, ali tek je o tome znao profesor koga smo zatekli kod ribnjaka. Rekao je da se kod Velkerovog salaša, nekih pet kilometara u atar, tu spajaju dva toka. I on nije bio sasvim siguran da li se radi o tzv. Topolskoj i tzv. Staromoravičkoj (zapadnoj) Krivaji, koje u Mali Iđoš ulaze i dalje teku kao jedna Krivaja.

Na ulazu u Mali Iđoš od pravca Lovćenca video sam nešto nalik na jezero. Svratio sam da vidim da li ima veze sa vodom Krivaje. To je sada privatni ribnjak u bazenima ozidanim ciglom, verovatno početkom XX veka jer je način gradnje isti kao i bazen u sklopu dvorca Fantast. A vodom se snabdeva iz bunara i nije baš blizu Krivaje.

[nenad.bds]

Kao što sam već rekao, dva su kraka reke Krivaje do ispred Malog Iđoša. Zapadna, tzv. moravička Krivaja počinje kod Pačira, prolazi kroz Staru Moravicu i novo naselje nazvano po reci Krivaja, a zadnje mesto na putu joj je

BAJŠA

Do Bajše se stiže od Bačke Topole, ili, putevima za Bačku Topolu od Kule ili Crvenke preko Bajše.

Na prilazu Bajši od Topole.

''Pored jednog potoka, pored Krivaje je osnovana Bajša. Potok Krivaja je na mađarskom jeziku "Bácsér" - Bačer, a u jeziku naroda se još naziva "Bara" ili "Šanac". To je bilo nekada velika močvara, a današnji oblik reke je dobila između XIX i XX veka, kada su izvršili regulisanje voda.''

Pravoslavna crkva

Kada se u Bajšu uđe od Topole, nailazi se na pravoslavnu crkvu. Desno se ide za Crvenku preko Panonije, a levo za Kulu.

Mesna kancelarija i Slovačka evengelistička crkva.

''Gradska kuća izgrađena je 1881. godine, a radove je izvodio majstor Jakob iz Crvenke... Zgradu Mesne Zajednice (građena 1881. godine) selo je svojim sredstvima počelo da obnavlja. Obnavljanje je završeno 2002. godine. Radove je izvela firma iz Crvenke.''

Krivaja na zapadnom obodu sela.


Na istom mestu - u drugom smeru. I prve ljubičice.

Izmedju centra i Krivaje, naspram centra sela, ima oko 250-300 metara. To je park dvorca Zako u kome je igralište za male sportove, bazen pored Krivaje ...

Severno od parka, sa Slovačkom crkvom u pozadini.

Na istočnom kraju parka - do centra - je dvorac Zako (tj. ono što je od njega ostalo). U pozadini je pravoslavna crkva.

''U 2000. godini izgoreo je deo kaštela Wamoscher. Vatra je nastala nebrigom. Zapaljeno je suvo lišće, i od toga je počelo je da gori hrast od 200 godina, što je zapalilo krov kaštela. Krov kaštela je izgrađen od 40 kubnih metara borovine, koje je bilo potpuno suva. Za nekoliko minuta bioskopska sala od 300 mesta je potpuno izgorela.''

Slika sa početka XX veka.

''Dvorac u Bajši kod Bačke Topole sagradili su članovi plemićke porodice Zako, koji su Bajšu dobili darovnicom 1751. od carice Marije Terezije. Od tada rodonačelnik ove porodice, Stevan Zako, kapetan u Staroj Kanjiži, kao i njegovi potomci nose plemićki predikat „od Bajše”. Dvorac je podignut pod uticajem ideja klasicizma. Sudeći po dekorativnim elementima (vaze kao akroterije na vrhovima četvoroslivnog krova), dvorac je građen 1818. istovremeno kada i pravoslavna crkva, sa kojom je bio povezan dvorskim vrtom. .... U dvorištu se nalaze i manji prateći objekti. Dvorac je stradao u požaru 2000. godine. Dvorac je spomenik kulture od velikog značaja.'' (Spomeničko nasleđe Srbije)

Zagledajte taj stvano impresivan hrast! Pogledajte ljudsku figuru na donjoj slici da bi ste imali predstavu o njegovoj veličini. Nešto manjih, ali ipak lepih stabala, ima još.

''Za vreme turske vladavine (odprilike 170 godina - od 1526. bitka kod Mohača do 1697. bitka kod Sente) ne primećuje se razvoj na ovim teritorijama. Ne možemo govoriti o depopulaciji Bajše, mada je ova pojava bila karakteristična za ostala susedna mesta. Turci su napustili Bajšu 1686. godine, i čime se na ove prostore vratio potpuni mir. Posle turske vladavine Bajšom, sledi austrijska vladavina.

Posle ponovnog zauzimanja Budima (2. semptembra 1686.) teritorija današnje Bačke se oslobodila od Turaka. Sa druge obale Tise manje grupe turskih trupa napadali su stanovništvo, pljačkali i zarobljavali. Druga obala Tise je još pripadala Turskoj vladavini. Stanovništvo je zbog toga bežalo na teritoriju močvara, gde ih ove trupe nisu mogle dostići. Mirniji život donela je 1697. godina. U ovoj godini Eugen Savojski je sa svojom katoličkom vojskom odneo veliku pobedu nad turskom vojskom.

Mir nije trajao dugo. Veliki deo Bačke potpuno je uništen za vreme oslobodilačke borbe Rákóczy-a, u trajanju od 1703 do 1711 godine. Satmarskim mirom 1711. godine Bajša je pala pod komorsku upravu. Komora (vlada) je dala pod zakup pojedine teritorije Bajše. Najćešće su na ovim teritorijama prodavci stoke su napasali svoju stoku. Za stoku je trebalo obezbediti vodu i zato su bušili bunare. Vodu iz bunara su koristili samo vlasnici, drugima su naplaćivali. O visini zakupa nije ostalo tačan podatak, zna se da je zakup trajalo najčešće 10 godina.

11. juna 1751. godine Marija Terezija Bajšu daje Zako Stevanu pod uslovom, da je on obavezan naseliti. Zako Stevan 1. marta 1751. godine dobija titulu za svoja dela učinjena u bitkama protiv Turaka, posle prestanka pograničnog područja na Tisi. Ovo područje je obrazovano posle Senćanske bitke za uništavanje manjih turskih trupa, koji su četovali. Od 1751. godine Bajša postaje ponovo naseljeno mesto.

Pošto je u okolini samo Topola bila naseljena, stanovništvo je trebalo dovoditi iz dalekih naselja. Prvi kolonisti su bili Slovaci i Mađari iz Gornje Ugarske, a Srbi su naseljeni iz pograničnih mesta. U prvoj grupi je bilo 40 srpskih porodica. Vlasnik zemlje je u prvoj godini podelio kolonistama zemlju, uzorao i zasejao, tako da bi do prve žetve kolonisti su mogli da prežive. Oslobodio ih je od poreza, a oni koji su se bavili vinogradarstvom nisu morali plaćati porez pet godina.

Zako Stevan je imao probleme materijalne prirode, zbog kolonista, i zbog teškoća u gazdovanju. Zbog toga je morao je da proda polovinu Bajše braći Vojnits (Lukács i Jakab), za 13.000 fointi. Kasnije su braća Vojnits gospodarila polovinom Bajše. Pored porodice Zako i Vojnits poznate plemićke porodice su bile još Falcion, Lelbach, Fernbach, Wamoscher. Posle smrti Stevana Zako njegov sin Petar je nasledio donju polovinu Bajše. Glavna ulica još uvek nosi ime Zako.''

Na tablama piše ''Zakina ulica''.

''1755 godine Zako Stevan je izgradio prvu pravoslavnu crkvu na čijem mestu je danas pravoslavni krst od drveta u centru Bajše.

Današnju pravoslavnu crkvu je izgradio Dimitrije Zako, unuk Stevana Zako između 1806 i 1818 godine. Crkvu su podigli u čast Svetog Dimitrija.

'' Crkva je služila i kao mesto za sahranjivanje za porodicu Zako. To mesto je i oboleženo sa dvema mramornim pločama crvene boje. Na jednoj od ploča stoji nadpis " Georgije ot Zako, Baišanski, umro 1859. g. u 75. godini života, pored oca svoga Dimitrija ot Zako, koji umre 1832. u 76.godini svoga života". To je na slici iznad.) Na drugoj je natpis "blagorodna gospođa Ekatarina Zako ot Dulvez 25-go leta života, marta 28, leta 1839. smerno uvenuše. U tavnom grobu pokraj stare babe svoje počiva telo blagorodne gospođe Ekatarina Zako"''

Crkva je u stanju kakvo je bilo u vreme izgradnje. Crkva sv. Dimitrija je spomenik kulture Republike Srbije od velikog značaja.

''Broj stanovnika od 1750. godine stalno se menja, pošto se na čitavoj teritoriji stanovništvo se ponovo naseljava, pa su porodice imale mogućnost biranja mesta stanovanja.

Bajšani su se bavili zemljoradnjom, stočarstvom i zanatsvom. Sredinom XVIII. veka glavni proizvodi poljoprivredni proizvodi bili su kupus, grašak, groždje i sočivo. Kasnije se pojavljuju lan, pasulj, sirak, kukuruz, pšenica, ječam i zob. U stočarstvu uglavnom se bave govedarstvom, u manjoj meri ovčarstvom i svinjarstvom. Od zanata najpoznatija su mlinar, kolar, mesar, kovač i berber.

Pri kraju XVIII. veka formirala se jedna, u feudalnom sistemu, organizovana seoska zajednica.'' (Svi citati i delovi teksta u zelenoj bolji su sa sajta mesne zajednice Bajša.)

Rimokatolička crkva je sused Pravoslavnoj crkvi sa južne strane.

I Rimokatolička crkva je spomenik kulture Republike Srbije od veliko značaja. Izgradila ju je porodica Vojnić.

''Vojnić Istvána je kraljica Marija Terezija 28. oktobra 1741. godine nagradila plemićkom titulom. U tituli se može pročitati: "Vojnić Istvánu i njegovim pretcima za vernost i službu, kao i Vojnić Istvánu za učestvovanje u bitkama protiv Turaka, za prolivenu krv njegovih predaka i sa ubeđenjem da će i dalje biti veran kraljevskom dvoru".

Plemićko poreklo su proglasili na skupu bačkog nadbiskupa 29. septembra 1742 godine. 1743 godine Vojnić István postaje glavni tužioc u Subotici, i time najbogatiji i najugledniji čovek ove teritorije.

Porodica Vojnić su bili složni, zajedno su plaćali izdatke, kao što su delili i profit. Naročito su bili zainteresovani za razvoj sela. Pomagali su izgradnju mosta u Osijeku, izgradili su katoličku crkvu i županiju u Bajši. Vojnić Máté (sin Lukácsa) 1817 godine izgradio je bolnicu za siromašne, 1830 godine podigao je više krstova na Kalvariji.

9. aprila 1806. godine porodica Vojnić je odlučila da će dati za izgradnju crkve trogodišnji zakup od zemlje, čitavu zaradu restorana i mesarnice, jednu desetinu zarade od ovaca. Ako ovo ne bude dovoljno, pet članova porodice Vojnić će dati po 1000 forinti.

1811. godine su počeli sa nabavkom materijala iz Futoga, iz Apatina, iz Kupusine, iz Kule, iz Sombora i iz Baje. Vernici su bili obavezni da učestvuju u svim radovima. Crkvu su posvetili 9. septembra 1816. godine. Posle toga su napravili ručak za 50 osoba.

Nova crkva je dugačka 29 m, široka je 11 m toranj je visok 32 m, a unutrašnjost je visine do 10 m. Ukupno je potrošeno 7666 forinti. U to vreme jedna kuća je 300, 1 par čizama je 13, 1.000 cigala 7, ručak 4 forinti.''

Pijaca je pored Rimokatoličke crkve.


Evangelistička (slovačka) crkva.

''Temelji crkve su položeni između 1820 i 1825 godine. Ima mnogo zajedničkih osobina sa pravoslavnom crkvom pa je moguće da je ista osoba projektovala i ovu crkvu.''

Inače, Bajša ima oko 2,5 hiljade stanovnika. Od toga je oko 65% Mađara, oko 16% Srba a Slovaka je oko 4%.

Spomenik NOB je podignut 1956.

Sve tri crkve su na istoj strani Zakine ulice.

Poveće stablo belog duda.

Bajša je lepo i uredno selo.

Slika napravljena sa 'visova' Telečke na putu prema Kuli.

[Cosmopolitan]

Veoma lepo predstavljeni detalji,
Ja sam inace iz Pacira iako sada zivim na Tajlandu.
Imao sam uvek ubedjenje da Krivaja izvire u Paciru na pocetku sela.
Cak znam gde joj je i izvoriste

[Cosmopolitan]

Izvinite evo sada tek vidim na mapi kada sam je pazljivo pogledao.
Znaci reka koja izvire u Paciru, pre jezera koje je prikazano na slici je ustvari pritoka Krivaji koja je prikazana da izvire kod slova N koje potice od Novog Zednika.
Neznam zasto onda mi zovemo tu reku u Paciru Krivaja takodje.
Zeleo bih da malo pojasnite oko ovoga posta ispada da sam ceo zivot bio u zabludi
Zeleo bih da dobijem vase objasnjenje.

[nenad.bds]

Može se reći i da su do Malog Iđoša dve reke, obe sa istim imenom. Čini mi se da meštani sela kroz koje Krivaja protiče i ne mare mnogo za 'onu drugu' Krivaju.

U prethodnim postovima stoji:

Kao što sam već rekao, dva su kraka reke Krivaje do ispred Malog Iđoša. Zapadna, tzv. moravička Krivaja počinje kod Pačira, prolazi kroz Staru Moravicu i novo naselje nazvano po reci Krivaja, a zadnje mesto na putu joj je …

I na početku drugog - zapadnog kraka Krivaje je jezero. Nalazi se na zapadnom kraju sela Pačir.

[nenad.bds]

Od Bačke Topole na sever dolinom reke Krivaje veštački je formirano dugo, krivudavo jezero. U njegovoj blizini je

KARAĐORĐEVO
(kod Bačke Topole)


Reka Krivaja

Kad se posle Zobnatice skrene sa starog Međunarodnog puta, posle kilometar-dva prvi put se ugleda jezero na ovom mestu.

Reka Krivaja

Put prelazi jezero, a prema jugu je pored mostića postavljena tabla:

Reka Krivaja

Slikano u smeru juga, tamo gde tabla kazuje da je to Zobnatičko jezero.

Reka Krivaja Karađorđevo

Na suprotnoj strani - severno od mostića.

Vode u jezeru ima dosta, čista je a vidi se da ima i dosta uredjenih pecaroških mesta.

Reka Krivaja Karađorđevo

Malo dalje nailazi se na selo Karađorđevo.

''Karađorđevo je planski osnovano kolonističko naselje za potrebe doseljenog stanovništva sa Krbavskog polja, kao i sa područja seoskih naselja okoline B. Krupe . Doseljavanje stanovništva počelo je 1921. godine. Karađorđevo je 1978. godine službeno proglašeno naseljem.

Naselje leži na zaravni, pored Karađorđevačke lesne doline na nadmorskoj visini 112 m. Betonskim priključnim putem, dužine oko 4 km, povezano je sa magistralnim putem Subotica—Novi Sad. Ovim putem je od Zobnatice udaljeno 6, od B. Topole 12, a od Subotice 30 km. Zemljanim putevima je u vezi sa naseljima B. Sokolac, Tomislavci, Đurđin, Zobnatica i Aleksandrovo.

Lesna zaravan na relativno malom prostoru ima značajne visinske razlike — od 116 m na zapadu do 108 m na istoku i 112 m na jugoistoku. Ceo teren je nagnut prema dolini Krivaje. Brojne plitke predolice čine površinu zaravni blago zatalasanom. Predolice, kružnog oblika, srazmerno su male i gusto raspoređene, naročito severno od naselja. Prema nagnutosti terena usmeren je pravac Karađorđevačke doline koja je dugačka oko 4 km, prilično uzana sa mestimičnim erozionim proširenjima. Ona se na istoku spaja sa Pavlovačkom Krivajom koja na širokoj dolinskoj ravni vanredno jako meandrira.

Karađorđevacka dolina je duboko usečena u zaravan — dno doline je na visini 99—100 m iznad kojeg se dižu dolinske strane 109—109 m. Zemljište u ataru je vanredno plodno. Na zaravni su karbonatni černozem i livadska crnica, a u dolini ritska crnica.

Reka Krivaja Karađorđevo

Naselje je u godini osnivanja (1921) imalo 264 stanovnika. Usled velikog prirodnog priraštaja i stalnog doseljavanja, pred drugi svetski rat u Karađorđevu broj žitelja je premašio 1100. U posleratnom periodu, posle kratkotrajnog poleta, od 1953. godine usledilo je postepeno opadanje. U Karađorđevu 93,6% stanovništva čine Srbi (583), ima još nešto Mađara (2,1%) i Jugoslovena.

Reka Krivaja Karađorđevo

U novoosnovano naselje doseljeno je pretežno stočarsko stanovništvo, a ti kolonisti su ubrzo postali dobri zemljoradnici. U početku, međutim, bilo je teškoća, jer su doseljenici dobili samo zemlju, a ne i materijalnu pomoć u novcu i građevinskom materijalu. Karađorđevo je danas agrarno naselje, gde 91% ukupnog broja domaćinstava ima poljoprivredno gazdinstvo. Odmah posle oslobođenja osnovana je zemljoradnička zadruga. Jedan deo atara je u društvenom vlasništvu — zemlja pripada PD »Zobnatica«, a u naselju se nalazi ekonomija za stočarstvo i pogon za kooperaciju. Privatna gazdinstva su dobro mehanizovana — jedan traktor dolazi na 2,3 gazdinstva, što je daleko bolje od vojvođanskog proseka. Vodeće stočarske grane su govedarstvo i svinjarstvo, u pogledu veličine stočnog fonda obe znatno iznad pokrajinskog prošeka. Ratarska proizvodnja se takođe odlikuje velikim prinosima i redovno daje tržišne viškove.

Naselje sem stambene zone ima i radne, rekreativne i zelene površine kao što su: sportsko igralište, ekonomske zgrade, magacini za veštačko đubrivo i poljoprivredne proizvode, traktorska stanica, groblje i autobuska stanica. (Zvanični portal opštine Bačka Topola)

Reka Krivaja Karađorđevo

Porodična idila.
Reka Krivaja

[nenad.bds]

Reka Krivaja (ovde u vidu Zobnatičkog akumalacionoog jezera) kod

MALOG BEOGRADA i 'ZOBNATICE'

Koji kilometar od povratka na Medjunarodni put iz Karađorđeva, u smeru Subotice, je Mali Beograd. Ovo selo nije baš blizu Krivaje, tj. Zobnatičkog jezera - oko 1,5 - 2 km kroz njive na zapad.

reka Krivaja

Prijatno sam se iznenadio kad smo u nedeljo podne kad smo i u selu jedva našli nekoga da pitamo kuda se ide ka jezeru, nadomak vode, sreli čoveka koji se vraćao ka selu. Predusretljivo je opisao ono što se od zelenila ne vidi - meandre jezera, pomogao da lociramo poizdalje Zobnaticu i Karađorđevo... I ovde se na jezeru peca, a kako meštanin reče, posebna draž je mnoštvo barskih ptica, uključujući i vodomare.

Ovo je pogled na jug u pravcu naselja i PD Zobnatica.

reka Krivaja

Ovaj deo je najbliži selu i tu ime nekoliko mesta gde su pecaroši napravili prilaz kroz trsku do vode i nastrešnce.


Pošto je nivo vode viši no uobičajeno, do početka mostića koji vodi kroz trsku trebalo je gacati kroz mulj, pa na pecarošku platformu nisam izlazio.

Mali Beograd
''Kolonističko naselje osnovano 1921. godine kada je na zemlji oduzetoj agrarnom reformom naseljena 71 porodica dobrovoljaca iz Like, pretežno iz Korenice, Bunića, Pečenog i Debelog brda. Prema narodnom predanju postanak imena naselja vezan je za hrabro držanje naroda Korenice za vreme austrijske vladavine — kao što Austrijanci nisu mogli da slome Beograd, nisu pokorili ni Korenicu.

reka Krivaja

Geografski položaj naselja je veoma povoljan. Mali Beograd leži na međunarodnom putu Subotica-—Novi Sad, severno od Bačke Topole udaljen od opštinskog centra svega 8 km. Prema Subotici (24 km) ima vanredno dobre autobuske veze. Železnička stanica Mali Beograd na magistralnoj pruzi Subotica—Novi Sad od B. Topole je udaljena 9, a od Subotice 23 km. Topografski, naselje leži na lesnoj zaravni istočno od doline Krivaje.

U zapadnom delu atara je najmarkantnija reljefna forma široke, krivudave doline Krivaje. Na dolinskoj ravni, široke nekoliko stotina metara, Krivaja pravi velike meandre. Između dobro razvijenih okuka često se zadržava voda na površini ili u slojevima neposredno ispod površine, pa je teren na takvim mestima vlažan i pokriven mestimično hidrofilnom vegetacijom. Dolinsko dno je pokriveno karbonatnom ritskom crnicom. Dolinske strane su na više mesta izložene ispiranju i erodiranju gornjeg humusnog sloja.

reka Krivaja

Mali Beograd je agrarno naselje. Pored privatnog sektora poljoprivrede u naselju se nalazi pogon za kooperaciju i prasilište PD »Zobnatica«. ..

Od ukupnog broja domaćinstava 1981. godine 97 tj. 59% imalo je samostalno poljoprivredno gazdinstvo. Na malim posedima privatnika pored tradicionalnih kultura prisutne su i baštovanske i industrijske biljke. Od stočarskih grana najviše je razvijeno svinjogojstvo.

reka Krivaja

Mali Beograd

Centar je mesne zajednice sa Zobnaticom kao priključenim naseljem. Kao elementarni upravni centar ima mesnu kancelariju. .. a nema ni osnovnu školu koja je radila između 1931. i 1972. godine.

Po tipu Mali Beograd je drumsko naselje pored međunarodnog puta, koje je na ovom sektoru građeno 1937. godine. Kuće su poređane na obe strane puta u dužini od oko 1400 metara. Na južnom delu naselja se nalaze radne površine Poljoprivrednog dobra »Zobnatica« sa ekonomskim i upravnim zgradama.'' (Sa zvaničnog sajta opštine Bačka Topola)

reka Krivaja

Poznata slika - ulaz u ergelu 'Zobnatica'.

Oko tri kilometra od Malog Beograda ka Bačkoj Topoli je 'Zobnatica'. Zašli smo da vidimo kako tu jezero izgleda.

Na mestu gde se jezeru može prići je uzgajalište ribljeg mlađa.

reka Krivaja

Zatekli smo neobičnu sliku - radnici su iz jezera uklanjali algu (kako smo se sporazumeli, u slobodnom prevodu sa mađarskog, zove se svilena drezga).

reka Krivaja

[nenad.bds]

Zapadni krak Krivaje (kako se još u neobaveznom imenovanju naziva Topolska Krivaja) koji izvire u Tavankutu, na granici sa Mađarskom, pa teče na jug pored Mišićeva, Đurđina, PD ''Krivaja'' i istoimenog mesta, Karađorđeva i Malog Beograda, severno od Bačke Topole pretvorena je u akumulaciono jezero. Iz ovog jezera ističe i teče kroz Bačku Topolu.

BAČKA TOPOLA

Na međunarodnom putu Beograd - Novi Sad - Subotica - Mađarska, na padinama Telečkih brežuljaka, u dolini reke Krivaje, smeštena je Bačka Topola na površini od 596 km2.

Na severu se graniči sa opštinom Subotica, na severoistoku sa opštinom Senta, na istoku sa opštinom Ada, na jugoistoku je opština Bečej, na jugu se nalazi opština Mali Iđoš, na jugozapadu je opština Kula, a na zapadu opština Sombor.

Prema poslednjem popisu 2002. godine, opština Bačka Topola ima ukupno 38.242, a grad Bačka Topola 16.600 stanovnika. Nacionalna struktura stanovništva je sledeća: Mađari – 59%, Srbi – 30%, Crnogorci – 1,4%, Rusini – 0,8%, Slovaci – 0,5%, ostali – 8,3%.

Od 1462. godine ovo područje je feudalno imanje, a u XVI veku veće naseljeno mesto koje kasnije naseljavaju Srbi, Mađari, Slovaci, Hrvati, Rusini, Crnogorci i drugi. Od 1873. godine, kada je uvedena železnička pruga Subotica - Novi Sad, Bačka Topola se ekonomski brže razvija.

To je raskrsnica za šest pravaca u području srednje i severne Bačke.

U Bačkoj Topoli su značajne građevine s karakteristikama baroknog stila, a katolička crkva (1905) je u pseudogotskom stilu (toranj visok 74 m). U Bačkoj Topoli su razvijeni zanatstvo i trgovina, zatim industrija nameštaja, metalnih proizvoda i testenine, mlinarstvo i drugo.

Na 13.5 km (preko Bajše) od Bačke Topole je Poljoprivredno-turistički kombinat "Panonija", a 6 km u pravcu Subotice poljoprivredno dobro "Zobnatica" s čuvenom ergelom konja (osnovana 1750). U "Zobnatici" se gaje konji engleske polukrvne rase "bački konj", pobednici mnogih nacionalnih i internacionalnih takmičenja.

Istorija

Zbog izvanrednog položaja ovaj kraj je predstavljao privlačno stanište još od praistorijskih dana....

Gornji citat je deo iz uvodnog posta na temi 'Bačka Topola' na ovom podforumu. Pošto na toj temi ima podosta, o ovom mestu neću ovde više.

Zobnatičko jezero, Topolsko jezero ili jednostavno jezero kod Bačke Topole, sem svoje osnovne namene - da akumulira vodu u vreme kada je ima u izobilju i sačuva za sušni period - je istovremeno i izletište, kupalište, ribolovno područje Bačkotopoljana.

Preduzeće 'Žitko' je jednu od Topolskih vetrenjača prenelo pored jezera i ona je sada deo gradskog muzeja.

Na jezeru se organizuju turističke manifestacije kakvo je i ovo kuvanje ovčijeg paprikaša.

Neposredno posle isticanja iz jezera, Krivaja ulazi u Bačku Topolu.

Slikano na severnom početku Bačke Tople (na ulazu iz pravca Subotice)

Kod centra, tj raskrsnice ka Kuli i Somboru na zapad, Krivaja protiče ispod puta, stotinak metara na zapad od ove raskrsnice na slici.

Oko pola kilometra južnije, u pravcu Novog Sada od centra, Krivaja prelazi na istočnu stranu Medjunarodnog puta kroz Topolu.

Na južnom kraju Bačke Topole, Topolska Krivaja ponovo prelazi na zapad od Medjunarodnog puta i nastavlja ka Malom Iđošu ispred koga se spaja sa svojim zapadnim krakom, tzv. Moravičkom Krivajom koja izvire ispred Pačira.

(Na zadnjoj slici sam pogrešno upisao kada je napravljena. Treba da stoji kao i na prethodnoj 2009. )