Katedrala simbol vršačke tolerancije

[Turkmenbashi]

U Vršcu je, nažalost, sačuvano veoma malo kapitalnih građevina iz 18. i s početka 19. veka. Jedna od preživelih je Rimokatolička crkva Svetog Gerharda, nazvana „katedrala“ zbog svog impozantnog izgleda iako nikada nije bila sedište biskupa. Katolici su masovnije počeli da naseljavaju Vršac po odlasku Turaka sa ovih prostora.
– Arhitektura Vršca pod Turcima svodila se na kućice, skoro kolibe, prekrivene trskom. Drugačija gradnja nije bila dozvoljena. Posle odlaska osvajača s istoka, Vršac je pridodat Tamiškom Banatu sa sedištem u Temišvaru. Grad je 1718. godine postao sedište novoosnovanog Vršačkog distrikta koji je obuhvatao 72 naselja i oko 3.500 kuća. Tada je započeo period kolonizacije nemačkog življa iz doline Mozela, nadaleko poznatih vinogradara – kaže Snežana Večanski, arhitekta konzervator iz regionalnog Zavoda za zaštitu spomenika kulture, i nastavlja:
– Prvi nemački naseljenici doselili su se u Vršac 1723. godine. Za njih je bečka vlada sagradila tri nove ulice iz kojih je nastao Nemački Vršac. Po dolasku, još bez domova, nemačke porodice stanovale su kod Srba, a kirija, gulden na dan, izdvajana je iz državne kase. Nemački i srpski deo, kao samostalne opštine, paralelno su se razvijale sve do ujedinjenja, 1795. godine, kada je Vršac dostigao ono što mu je i ranije pripadalo. Postao je privredni, administrativni i kulturni centar.

Novi doseljenici su 1728. godine udarili kamen-temeljac prvoj katoličkoj crkvi koja je 1730. i završena. U njega je ulivena olovna ploča na kojoj je s prednje strane na latinskom pisalo: „Za vreme pobožnog i zakonitog pape Klementa Dvanaestog postavljen je ovaj kamen temeljac, u vreme vladavine Karla Šestog Habsburga, zakonodavca u Španiji, Mađarskoj i Banatu“, a na poleđini „iz milosti Anselma Freiher von Rebentisch, zapovednika celog Banata, za vreme još Seb. Piberger, Arhiđakona vršačkog“.
– Građevinsko zemljište za katoličku crkvu dali su Srbi. Crkva je bila posvećena Bogorodici Mariji. Međutim, kako su u sve većem broju naseljavali Vršac, katolici su posle 135 godina imali potrebu za većom crkvom. Gradnju veće započeli su 14. juna 1860. godine. Rimokatolička crkva Svetog Gerharda, katedralnih razmera, koja i danas dominira panoramom Vršca, završena je 27. decembra 1863. godine – kaže Snežana Večanski.

Sagrađena je u stilu neogotske arhitekture po planovima nepoznatog bečkog arhitekte i jedna je od najlepših i najvećih katoličkih crkava na ovim prostorima.
Oni koji po prvi put kroče u crkvu Svetog Gerharda ostaju zatečeni klasičnom elegancijom. Ali, ona ambijentalno do kraja osvaja tek kada se crkvom prolomi čist zvuk moćnih orgulja. Poznavaoci ovog prelepog instrumenta kažu da su vršačke orgulje izuzetne po svim svojim karakteristikama i da su retki majstori koji znaju da ih restauriraju ili poprave.
– Prve vršačke orgulje prenesene su iz crkve Bogorodice Marije. Druge orgulje, manje, donesene su iz Beča polovinom 19. veka. Sadašnje pneumatske, sa 35 registara, 1913. godine izgradili su Karl i Lipot Vigenštajn iz Temišvara. Poslednji put majstorska ruka se na njih spustila 1997. godine. Nimalo jednostavan posao, štelovanje 2.810 osetljivih cevi, majstori iz Mađarske završili su za pedesetak dana – kaže naša sagovornica.
Proteklih godina su brojni donatori pomogli da se očuva sjaj ovog simbola vršačkog zajedništva i tolerancije.

Rad bečkog profesora
– Građevina je komponovana kao trobrodna bazilika sa snažno razvijenim transeptom na istoku, koji osnovi daje oblik latinskog krsta. Enterijer crkve bogato je opremljen izrezbarenim nameštajem, ukrašen zidnim i oltarskim slikama, vitražima i skulpturama. Glavnu oltarsku palu 1863. godine naslikao je profesor bečke Akademije Peter Johan Gajger - objašnjava Snežana Večanski.

Blic Online

[Becar]

Ja kao Vrscanin znam da ovde vlada velika tolerancija sa svim narodima.Dobro malo sa Bosancima kuburimo ali smirili su se polako
Sto se tice katedrale,nema sta jedan od mnogobrojnih simbola Vrsca.

[sarajka]

prelijepa je